Shingrix

Shingrix – co to za szczepionka i jak działa?

Shingrix to nowoczesna, rekombinowana szczepionka stosowana w profilaktyce półpaśca (herpes zoster). Jest przeznaczona głównie dla osób dorosłych powyżej 50. roku życia oraz pacjentów z obniżoną odpornością. Działa poprzez pobudzenie układu immunologicznego do aktywnej obrony przed reaktywacją wirusa Varicella-Zoster, który odpowiada za rozwój półpaśca.

Mechanizm działania szczepionki

Shingrix zawiera rekombinowany antygen wirusa, który nie jest żywym patogenem, ale skutecznie pobudza organizm do wytworzenia silnej odpowiedzi immunologicznej. W odróżnieniu od starszych szczepionek nie zawiera żywego osłabionego wirusa, co zwiększa jej skuteczność i bezpieczeństwo u osób z osłabionym układem odpornościowym. Dzięki specjalnemu adiuwantowi AS01B Shingrix stymuluje komórki układu odpornościowego, prowadząc do długotrwałej ochrony przed półpaścem i jego powikłaniami, takimi jak neuralgia popółpaścowa.

Jakie substancje czynne zawiera?

Substancją czynną w szczepionce Shingrix jest rekombinowana glicoproteina E (gE), będąca kluczowym białkiem wirusa Varicella-Zoster. Dodatkowo szczepionka zawiera adiuwant AS01B, składający się z liposomu, monofosforylolipidu A i saponiny (QS-21), które wzmacniają reakcję immunologiczną organizmu. Brak żywego wirusa sprawia, że szczepionka może być stosowana u pacjentów z obniżoną odpornością, co stanowi jej istotną przewagę nad innymi preparatami przeciw półpaścowi.

Wskazania do stosowania Shingrix

Shingrix jest zalecany głównie dla osób dorosłych, które chcą zabezpieczyć się przed półpaścem i jego powikłaniami. Szczególnie rekomendowany jest dla seniorów oraz pacjentów z osłabioną odpornością, ponieważ mają oni wyższe ryzyko zachorowania i doświadczania ciężkiego przebiegu choroby.

Kto powinien przyjąć szczepionkę?

Szczepionkę Shingrix powinny przyjąć osoby dorosłe powyżej 50. roku życia, niezależnie od wcześniejszej historii ospy wietrznej czy półpaśca. Zalecana jest także pacjentom w wieku 18+ z osłabioną odpornością spowodowaną chorobami przewlekłymi, terapiami immunosupresyjnymi lub stanami po przeszczepach. Nawet osoby, które już przeszły półpasiec, mogą skorzystać z tej szczepionki, aby zapobiec nawrotowi choroby.

Czy szczepionka jest skuteczna u osób starszych?

Tak, badania kliniczne wykazały, że Shingrix osiąga bardzo wysoką skuteczność u osób powyżej 50. roku życia, nawet w grupie seniorów powyżej 70 lat. Ochrona wynosi około 97% u osób w wieku 50-69 lat i około 91% u osób powyżej 70. roku życia. Co istotne, skuteczność utrzymuje się na wysokim poziomie przez wiele lat po szczepieniu.

Czy Shingrix można stosować u osób z obniżoną odpornością?

Shingrix jest jedyną dostępną szczepionką przeciw półpaścowi, którą można bezpiecznie stosować u pacjentów z osłabioną odpornością. Dzięki temu osoby poddawane chemioterapii, leczeniu immunosupresyjnemu czy po przeszczepach mogą skutecznie chronić się przed półpaścem.

Jak stosować szczepionkę Shingrix?

Podanie szczepionki Shingrix wymaga przestrzegania określonego schematu dawkowania, dzięki któremu organizm uzyskuje długotrwałą odporność.

Zalecana dawka i schemat podania

Szczepienie obejmuje dwie dawki podane domięśniowo w odstępie od 2 do 6 miesięcy. Zaleca się przyjęcie drugiej dawki w wyznaczonym terminie, aby zapewnić maksymalną skuteczność ochrony immunologicznej.

Jak długo trwa ochrona po szczepieniu?

Badania wykazały, że ochrona przed półpaścem utrzymuje się przez co najmniej 7-10 lat po szczepieniu, a skuteczność pozostaje na wysokim poziomie nawet długo po tym okresie. Możliwe jest, że ochrona będzie trwała jeszcze dłużej, jednak potrzebne są dalsze badania długoterminowe.

Czy konieczne są dawki przypominające?

Obecnie nie ma oficjalnych zaleceń dotyczących konieczności dawek przypominających po przyjęciu pełnej serii szczepienia. Trwają jednak badania nad tym, czy dodatkowa dawka po kilkunastu latach może jeszcze bardziej przedłużyć ochronę.

Przeciwwskazania do stosowania Shingrix

Mimo wysokiego profilu bezpieczeństwa Shingrix nie jest odpowiedni dla każdego.

Kiedy nie należy stosować szczepionki?

Szczepionka nie powinna być podawana osobom z:

ostrymi infekcjami gorączkowymi,
ciężkimi reakcjami alergicznymi na składniki szczepionki,
historią anafilaksji związanej ze szczepieniami.

Czy Shingrix może być stosowany u dzieci i młodzieży?

Nie, szczepionka jest przeznaczona wyłącznie dla dorosłych. Obecnie nie ma wskazań do stosowania Shingrix u osób poniżej 18. roku życia.

Możliwe działania niepożądane Shingrix

Najczęściej występujące objawy po szczepieniu

Do typowych działań niepożądanych należą:

ból w miejscu wkłucia,
zmęczenie,
gorączka,
bóle głowy i mięśniowe.

Objawy te zwykle ustępują w ciągu kilku dni.

Rzadkie, ale poważne skutki uboczne

Rzadkie działania niepożądane obejmują ciężkie reakcje alergiczne (anafilaksję) oraz reakcje autoimmunologiczne. Takie przypadki zdarzają się jednak wyjątkowo rzadko.

Shingrix a inne szczepionki i leki

Czy można łączyć Shingrix z innymi szczepionkami?

Tak, Shingrix może być podawany jednocześnie z innymi szczepieniami, np. przeciw grypie lub pneumokokom, bez wpływu na ich skuteczność.

Interakcje z lekami obniżającymi odporność

Pacjenci stosujący leki immunosupresyjne mogą przyjąć Shingrix, ale warto skonsultować się z lekarzem w celu dostosowania terminu szczepienia do terapii.

Refundacja i cena szczepionki Shingrix

Ile kosztuje szczepionka Shingrix w Polsce?

Cena jednej dawki wynosi około 500–700 zł, co oznacza, że pełne szczepienie kosztuje 1000–1400 zł.

Kto może skorzystać z refundacji?

W Polsce refundacja może dotyczyć określonych grup pacjentów, takich jak osoby z obniżoną odpornością. Szczegółowe informacje można uzyskać u lekarza lub w aptece.